Yalan Söyleme Hastalığı (Mitomani) Nedir?

Mitomani, kişinin günlük sohbetlerinde herhangi bir olayı anlatırken yalanlara başvurma durumudur. Patolojik yalan söyleme olarak bilinen mitomani kronik bir hastalıktır. Kişi, kronik yalan söyleme alışkanlığına sahiptir. Mitomanlar, günlük iletişimde bu yalanlara ihtiyaç duyar. Sıradan olayları bile abartarak ve destansı bir şekilde anlatırlar. 

Yalan söyleme hastalığı, kişinin kendine engel olamadan tekrarlayarak devam eden bir durumdur. Psikolojik bozukluk sınıfında yer alan mitomani, ruh sağlığı profesyonellerinin yardımıyla kontrol altına alınabilir. Bu durumu yaşayan kişiler, genel olarak çevrelerince güvenilmez olarak tanımlanma eğilimindedir. Hastalık ne kadar erken teşhis edilebilirse kişinin, normal hayatına dönmesi o kadar çabuk olur. Tabi bu normale dönme bir anda değil, kademeli şekilde gerçekleşir. 

Mitomani ile Normal Yalan Söyleme Arasındaki Farklar

Mitomani, gerçeklik algısında yaşanan bozulmalar nedeniyle patolojik yalanların ortaya çıkması durumudur. Normal yalan söyleme davranışı, kişinin bir durumdan kurtulmak adına yaptığı ve hastalık olmayan eylemler arasında yer alır. Mitomani durumunda kişi irade kontrolü konusunda zorlanır. Yalan söyleme konusunda kendine engel olamaz. Doğruluk algısını yönetemez. Bilinçli yalan söyleme eylemi ise kronik şekilde devam etmez. Mitomani durumunda yalan, kişinin hayatının bir parçası haline gelmiştir. Bu durum psikolojik zorlukların ve travmaların bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Bunun dışında mitomaninin çok sayıda nedeni vardır. 

Mitomaninin Nedenleri, Psikolojik ve Sosyal Faktörler

Mitomaninin nedenleri arasında şu muhtemel durumlar yer alabilir: 

• Çocukluk travmaları, 
• Sosyal baskılar,
• Kişilik bozuklukları, 
• Özgüven eksiklikleri, 
• Duygusal tatmin,
• Sosyal çevre etkisi,
• İlgi çekme arzusu,
• Genetik yatkınlık.

Hastalığa dair belirtiler arasında belli davranış kalıpları ortaya çıkar. Kişinin her zaman günlük olayları abartılı bir şekilde ve yalana başvurarak anlatması, kronikleşmiştir. Bazen psikolojik travmalar bazen de kendini olduğundan daha yüksek bir konumda gösterme isteği kişiye bu yalanları söyletir. Bunun temel nedeni ise özgüven eksikliği olarak değerlendirilebilir. Tabi bütün bu durumların değerlendirilmesi bir uzman görüşüne tabi şekilde olmalıdır. 

Mitomani Hastalığı Nasıl Anlaşılır?

Kişinin sürekli abartılı anlatım tarzı, bazen onun eğlenceli kişiliğinin yansıması gibi görünebilir. Bazı durumlarda ise rahatsızlık veren bir boyuta ulaşabilir. Yalan söylemenin bir hastalık olup olmadığı psikiyatrik değerlendirme neticesinde anlaşılır. Yalan sıklığı, günlük konuşmada hikâye uydurma, gerçeklikten kopma gibi durumlar değerlendirilerek kişinin bir mitoman olup olmadığı anlaşılabilir. Davranış analizi neticesinde klinik tanı koymak daha kolay bir hale gelebilir. 

Mitomanlar Neden Yalan Söyler?

Mitomani, bir hastalık halidir.  Kişi, zamanında çeşitli olayların etkisiyle kendini koruma amacıyla yalana başvurmak zorunda kalmış olabilir. Kendini güvende hissedeceği bir zaman gelene kadar bu yalan söyleme durumu kronik hale dönüşmüş olabilir. Travma etkisi, onaylanma isteği, gerçeklerden kaçış gibi nedenlerle de meydana gelebilir. Diğer nedenler arasında ise psikolojik tatmin sağlama ve sosyal kabul arayışı ön plana çıkar. Kişi, normalde olmadığı bir konumda olduğunu söyleyebilir. Maddi durumu çok iyi değilken zengin olduğunu ifade edebilir. Sahip olmadığı bir işe sahip olduğunu, hiç gitmediği yerlere gittiğini anlatabilir. Bütün bunlar, insanların hayranlığını kazanmak için başvurduğu yöntemlerden biri haline gelebilir. 

Mitomani Tedavisi, Psikoterapi ve Destek Yöntemleri

Mitomani tedavisi için etkili yöntemlerden bir tanesi psikoterapidir. Bilişsel davranışçı terapi ve psikolojik danışmanlık süreçleri sayesinde kişinin yalan söyleme nedeni tespit edilmeye çalışır. Bu durum üzerine gerekli seans sayısınca görüşme planlanarak kişinin gelişim süreci takip edilir. Bu süreçte aile desteği de son derece etkilidir. Kişinin yalan söyleme eğilimini yönetmesi zor olduğu için tedavi sürecinde destek alması önemlidir. 

Davranış yönetimi konusunda kişiye yalan söyleme isteği geldiğinde bunu engellemesi için bazı telkinler verilebilir. Değerli hissetme ya da kabul görme motivasyonuyla yalan söyleyen kişilerin öz değer konusunda bilinçlenmesi adına çalışmalar yapılabilir. Bu çalışmalar, bir uzmanın yönlendirmesi ve tavsiyeleri üzerine şekillenir. Bunun yanında grup terapisi ve gerekirse ilaç tedavisi de mitomani için başvurulan yöntemler arasındadır. Sosyal ilişkilerin de olumsuz etkilenmesine yol açan yalan söyleme hastalığı, gerekli tedavi sonucunda kontrol altına alınabilir. Hastalığın boyutuna göre kişiden kişiye değişen bir tedavi süreci söz konusudur. 

Yalan Söyleme Hastalığının Günlük Hayata Etkileri

Yalan söyleme hastalığının günlük hayata etkileri, kişinin beklentisinin aksine olumsuz şekilde kendini gösterir. Yalan söyleme hastalığı bulunan kişiler, çevresindeki diğer kişilerce güvenilmez olarak etiketlenebilir. Güven kaybı ise sosyal ilişkiler açısından son derece olumsuzdur. Arkadaşlık ve evlilik ilişkilerinin büyük oranda zedelenmesine yol açar. İş performansının düşmesine neden olabilir. İş yerinde kişi, görevi yerine getirme ve büyük sorumluluklar alma konusunda yöneticilerine yeterli güveni veremez. Çalışma arkadaşları tarafından dışlanabilir.

Mitomaninin bir hastalık olduğu anlaşılmazsa bu durum aile içi çatışmalar yaşanmasına da yol açabilir. Mitomanların en çok yaşadığı durumlardan bir tanesi toplumsal dışlanmadır. Psikolojik stres anında sıklıkla yalana başvurabilen mitomani hastaları, yakın çevresiyle ilişkilerinde problemler yaşayabilirler. Yalandan vazgeçememe halleri mevcut işlerinden kovulmalarına yol açabilir. Bu durumda finansal problemler ve depresyon da hastalığa eklenebilir.

Çevrenizde mitomani olduğunu düşündüğünüz kişiler varsa onları terapi almaları konusunda yönlendirebilirsiniz. Sizde mitomani olduğunu düşünüyorsanız ve kendinizi yalan söylemekten alamıyorsanız vakit kaybetmeden profesyonel yardım alabilirsiniz. Bu sayede günlük hayatınızda daha dengeli ilişkiler kurabilir, iş yerinizde sağlıklı bir çalışma ortamına kavuşabilirsiniz.