İki Yaş Sendromu Belirtileri ve Başa Çıkma Yolları

İki Yaş Sendromu Nedir?

İki yaş sendromu, çocuklarda bir buçuk yaş civarında ortaya çıkan ve 3-3,5 yaşına kadar sürebilen bir durumdur. 2 yaş sendromu, çocuğun daha önce yapmadığı şeyleri bir anda yapmaya başlaması şeklinde kendini gösterir. Bu durum sıklıkla ağlama krizleri, öfke nöbeti, inatlaşma, otoriteye karşı gelme şeklinde ortaya çıkar. Bu dönem, ebeveynler için oldukça zorlayıcı olabilir..
Yoğun bir ebeveyn-çocuk çatışması ortaya çıkabilir.
Kriz anında ebeveynlerin sakin kalmaya odaklanarak çocukla inatlaşmak yerine ona güvenli sınırlar çizmesi, durumu yatıştırmayı kolaylaştırır. Öfke nöbetlerinde ve ağlama krizleri sırasında sakin kalmak ise her ebeveyn için zorlayıcıdır.
Çocuğa karşı her iki ebeveynin ve ona bakım veren herkesin tutarlı davranması, sınırlar konusunda esnek olmaması, sendromu atlatmayı kolaylaştırır.

İki Yaş Sendromunun Psikolojik Arka Planı

Türkçe adı korkunç ikiler olarak geçen Terrible Twos (2 yaş sendromu), çocuğun yaşadığı bir duygusal gerilim sonucunda ortaya çıkar. Evde gergin bir hava olması, anne ve baba arasında yaşanan çatışmalar, stres ve negatif duygular nedeniyle çocuk kendini huzursuz hissedebilir. Çocuklar ortamın enerjisini hızlı bir şekilde fark eder. Ruh halleri bundan etkilenir.
Çocuk iki yaşında kendi varlığını kabul ettirmeye çalıştığı bir dönemdedir. Bu dönemde motor becerilerinin geliştiği ve etrafı daha fazla keşfetmeye çalıştığı bir sürece girer. Bütün bunlar yaşanırken ebeveynlerin aşırı inatçı tutumu söz konusu olursa çocukta itiraz etme, dediğini yaptırmaya çalışma hali baş gösterebilir.
En önemlisi de ebeveynlerin tutumları arasında tutarsızlık söz konusuysa çocuğun inatlaşma hali devam edebilir. Büyükanneler ve büyükbabalar, ebeveynlerden daha esnek ve onların kurallarına aykırı davranışlar sergilediğinde çocuk, kendi dediğini yaptırmak için ağlama krizlerine devam edebilir.

İki Yaş Sendromu Belirtileri

En yaygın 2 yaş sendromu belirtileri arasında çocuğun kendini ispatlamaya çalışmak için gerçekleştirdiği şu davranışlar yer alır:

• Sürekli öfkeli olma hali ortaya çıkar.
• Annenin ve babanın söylediklerine itiraz etmeye başlar.
• Kurallara karşı çıkmak ister.
• Kendine ve başkasına zarar vermeye çalışır.
• Israrlı ve uzun süren ağlama krizleri ortaya çıkar.
• Uyku düzeninde bozulmalar başlar.
• Her şeyi kendi başına yapma isteği ön plandadır.
• Yemek yemeye itiraz edebilir.
• Sinirlendiğinde çığlık atma ve bağırma refleksi gösterebilir.
• Elindeki nesneleri yere fırlatabilir.
• Normalde keyif aldığı şeylere karşı isteksiz bir tutum içinde olabilir.

İki Yaş Sendromu Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Toddler davranışları olarak da ifade edilen iki yaş sendromu çocuk bir buçuk yaşındayken ya da ikinci yaşına geçiş yaparken ortaya çıkar. Bu durum üç ya da üç buçuk yaşındayken sona erer. Çocuk istediğini ağlayarak yaptırmaya çalışır. Ağladığı için istediğini yaptırmaya alışmışsa bu durum bir davranış sorunu haline gelebilir. Sendrom bitmesi beklenen süre içinde sona ermeyerek daha uzun bir süre devam edebilir.
Bu durumda bir çocuk gelişimi uzmanından ya da gelişim psikoloğundan destek alabilirsiniz.

İki Yaş Sendromunda Uyku ve Beslenme Sorunları

Bireyselleşme süreci olarak da değerlendirilen 2 yaş, çocuk gelişimi için önemli bir dönemdir. Bu dönemde çocuk, kendi başına yemek yemek isteyebilir, kendi kıyafetlerini kendisi giymek isteyebilir. Bunlar her zaman bir sendrom olarak ortaya çıkmak zorunda değildir. Çocuğun kendini ispatlamaya çalıştığı bu dönemde çocuğa kendi benliğini ortaya koyabileceği alanlar yaratabilirsiniz.
Sendrom olarak ortaya çıkan belirtiler ise uyumaya ve yemek yemeye itiraz etme şeklindedir. Öğle uykusuna ya da akşam uyku vaktine itiraz etme hali görülür. Çocuk inatla, öfkeyle ve ağlama kriziyle birlikte rutinlere itiraz etmeye çalışabilir. İştahsız ya da normalde severek yediği gıdalara karşı isteksiz olabilir.
Yemek yemeye ve uykuya karşı yüksek bir direnç gösterebilir. Bunun nedeni, çocuğun bu dönemde rutin ve kural çerçevesi içinde yaptığı şeylere itiraz etmesidir. Sizin ona yaptırmak istediğiniz şeylere karşı direnç göstererek kendi varlığını ispat etme çabası ön plana çıkar. 2 yaş sendromunda bu durum, inatçı bir tavırla ve öfkeyle kendini gösterir.
Uyku konusunda çocuğu ikna etmek için onunla savaşmak yerine, odasını sakinleştirici tonlarda boyayabilirsiniz. Açık mavi ya da yeşil gibi renklerle çocuğun huzurlu hissetmesine yardım edebilir, oda düzenini olabildiğince sadeleştirebilirsiniz. Uyku öncesinde okuma saati yaparak çocuğun odasına gidip yatağına girmesini keyifli bir hale getirebilirsiniz. Birlikte diş fırçalama öncesi şarkı söyleme etkinliği yaparak uykuya geçişi eğlenceli bir aktiviteye dönüştürebilirsiniz. Böylece çocuğunuzun uyumaya karşı daha istekli olmasına yardım edebilirsiniz.

Ağlama Krizleriyle Başa Çıkma Yöntemleri

2 yaş gelişim döneminde, ağlama krizleriyle başa çıkmak için çocuk psikiyatristinden ya da psikoloğundan destek alabilirsiniz. Kriz yönetimi, olay anında sizin için zorlayıcı olabilir. Bu konuda ebeveynlerin ve bakım verenlerin kendi arasında ortak bir karara varması önemlidir. Bu noktada çocuğun sınırları esnetmesine izin vermemelisiniz. Ağlama krizleriyle başa çıkmak için hemen uygulayabileceğiniz 5 yöntem şunlardır:

1. Duygularını Anlatmasına İzin Verin: Ona öfkesini boşaltması ve duygularını ifade etmesi için alan yaratabilirsiniz. Sakin anlarında ona kızmasının normal olabileceğini, bu durumda ağlayıp bağırmak yerine sizinle konuşarak hissettiklerini anlatabileceğini söyleyebilirsiniz.
2. Kendinizden Örnek Verin: Örnek vermek gerekirse çocuğun çok sevdiği bir oyuncağı bozulmuşsa, bu onun için o an çok üzüldüğü bir durum olabilir. Buna karşılık seni anlıyorum, o senin çok sevdiğin oyuncağındı. Ama bazen oyuncaklar kırılabilir. Kırıldıkları zaman tekrar kullanılamaz hale gelirler. Biliyor musun? Benim de küçükken kırmızı bir arabam vardı. Onunla oynamayı çok severdim. Bir gün arkadaşım onunla oynarken arabamın tekerleğini kırmış. Görünce çok üzüldüm. Bunun gibi örneklerle onun hislerine benzer şeyler yaşadığınızı anlatabilirsiniz.
3. Duygularını Anladığınızı Hissettirin: Yukarıdaki örnek başka birçok olay için değişik şekillerde kurgulanabilir. Önemli olan çocuğun duygusunu anladığınızı hissettirmek ve onun da olaya karşı duygularını anlatmasını sağlamaktır. Bunu yaptığınızda çocuğunuzun artık duygularını öfkeyle, ağlayarak ya da negatif şekillerde değil, daha dengeli ifade ettiğini fark edebilirsiniz.
4. Sakince Bekleyin: Çocuklarda inatlaşma davranışını kırmak için kriz anında ona bağırmadan, sakin bir şekilde yanında durabilirsiniz. Bu noktada onunla pazarlık yapmaya çalışmamalısınız. Sadece sakinlemesini bekleyin. Kendine zarar vermediği sürece onunla iletişim kurmayın. Göz teması kurmadan sakince arada onu kontrol ederek kriz anının geçmesini bekleyin. Böyle yaptığınızda çocuğun tepkileri, öfkesi, ağlama hali bir süre sonra biter. Bittikten ve çocuk artık biraz da yorulduktan sonra onunla konuşabilirsiniz. “Ağlamadığın ve bağırmadığın sürece seninle anlaşabiliriz.” diyerek ona telkinde bulunabilirsiniz.
5. Enerjisini Atmasını Sağlayın: Oyunlar oynayarak, belli günlerde anne-çocuk, baba-çocuk ve aile günleri yaparak ona değerli olduğunu hissettirebilirsiniz. Anne-çocuk bağı özellikle karakter gelişiminde ve çocuğun güvenli bağlanma davranışını geliştirmesinde azami öneme sahiptir. İlk iki yaş döneminde anneye bağımlı olan çocuk, tam anlamıyla desteklendiğini ve güvende hissettiğini bilmek ister. Bu süreçte onu destekleyen ebeveynleri olduğunu, güvenli alan içinde hareket etmesine izin verdiğini görmesi önemlidir. Birlikte parka, martıları seyretmeye, alışverişe gitmek gibi aktiviteler çocuğun kendine güvenli ve duygularını ifade edebilen bir birey olmasına yardım eder.

Pozitif Disiplin Yaklaşımları ile Ebeveyn Tutumu

Pozitif disiplin yaklaşımları, çocuğu aşağılamadan, onun inadını körüklemeden yapabileceğiniz bir kriz yöntemi türüdür. Gelişimsel krizlere karşı etkili çözümlerden bir tanesi, empati kurmak ve çocuğun hislerini anlamaktır. Çocuk, anlaşıldığını hissettiğinde öfkesinden uzaklaşabilir. Evde onu huzursuz eden bir nedenden dolayı, sevilmediğini düşünebilir.
Gergin bir ortamdaysa güvende olmadığını hissedebilir. Bütün bunlara karşı, çocuğunuzla sakin zamanlarda iletişim kurmalı, ona ara ara nasıl hissettiğini sormalısınız. Ona konuşacak alan tanıdığınızda çocuğunuz korkularını, üzüntülerini ve hissettiği duyguları ifade etmeye istekli olabilir. Sinirlendiğinde bağırmaması, elindekileri fırlatmaması gerektiğini sakin bir şekilde anlatabilirsiniz.
Sakin ve istikrarlı bir tavır içinde olmanız, kurallarınızı o ağladığı ya da ısrar ettiği için esnetmediğiniz müddetçe çocuğunuz bu şekilde davranmaktan vazgeçebilir. Ne olursa olsun ağlama krizleri konusunda çok zorlanırsanız çocuk gelişimi uzmanı, gelişim psikoloğu gibi çocuk psikiyatri alanında uzman kişilerden destek alabilirsiniz.

İki Yaş Sendromunda Anne-Baba Rolleri

İki yaş sendromuna karşılık ebeveyn rehberliği de önemli bir yere sahiptir. Çocukta öfke kontrolünün gelişmesi için ona iyi bir yol gösterici olmanız gereklidir. Çocuklar, nasıl sinirleneceklerini, sevineceklerini, şaşıracaklarını ebeveynlerinden öğrenirler. Bir nevi sizi taklit ederler. Bu noktada onlara örnek olmak için kriz anlarında sakin kalabilmeniz son derece önemlidir. Bir bakıma sizi taklit ederler.
Çocuklarda bireyselleşme isteğini de anlayışla karşılamalı ama sınırları aşmamalarına dikkat etmelisiniz. Kendi yemeklerini yemek istediklerinde onlara müsaade edebilirsiniz. Etrafa döküleceğinden ve üstlerinin kirleneceğinden endişe etmeyin. Üzerlerine bir mama önlüğü, yere de bir masa örtüsü serebilirsiniz. Böyle yaptığınızda kendi işini halledebilen, özgüveni yüksek, kendinden emin çocuklar yetiştirmeniz daha muhtemeldir.

İki Yaş Sendromu ile Karıştırılan Durumlar (Otizm, Down Sendromu)

Çocuklarda inatlaşma davranışı bazen otizm ya da down sendromu gibi durumlarla da karıştırılır. Çocuk psikolojisi alanında uzman kişiler, 2 yaş sendromu ile otizm ya da down sendromu arasındaki farkı ayırt edebilir. Bu konuda gerekli testler yapıldıktan sonra sendromun doğrulanması halinde terapiye başvurabilirsiniz. Çocuk terapisi alanında uzman psikiyatristler ve psikologlar, tedavi sürecinde size gerekli rehberliği sunar. Çocukla iletişim kurarken dikkat etmeniz gerekenler hakkında kapsamlı bilgi almanıza yardım eder.
Bunun normal olduğunu ve biraz destekle, doğru ebeveynlikle atlatabileceğiniz bir süreç olduğunu unutmamalı, profesyonel destek almayı ihmal etmemelisiniz. 2 yaş sendromuyla ilgili deneyimlerinizi bizimle paylaşmak ister misiniz?