Ergenlerde Kimlik Gelişimi

Ergenlerde Kimlik Gelişimi ve Sorunları

Ergenlerde kimlik gelişimi ve sorunları oldukça geniş bir psikolojik altyapıyı ifade eder. Her birey, ergenlikten yetişkinliğe geçerken farklı deneyimler yaşar. Yaşanan bazı deneyimler, ergenlikte problemli bir kimlik gelişimine ve sorunlarına yol açabilir. Aşırı kontrolcü ebeveynler, genç yaşta annenin ya da babanın kaybı, evde yaşanan huzursuzluklar, ergenlerde kimlik gelişimi problemlerini tetikleyen durumlara örnek olabilir. 

Ergenlik dönemi kimlik gelişimi için en önemli dönemdir. Çocuğun aileden ve çevreden aldığı değerleri, hayatına uygulamaya başladığı bu dönemde ergenler, sinirli, kaygılı, çekingen bir yapıda olabilir. Ergenlerde kimlik oluşumu, dini, siyasi, kültürel, cinsel ve fiziksel olmak üzere pek çok farklı alana göre gerçekleşir. Kimlik, kişinin bir nevi kendini ifade etme şeklidir. Bu, çocuğun çevreyi ve kendini nasıl algıladığıyla yakından ilişkilidir. 

Ergenlik Döneminde Kimlik Gelişimi Nedir?

Ergenlik döneminde kimlik gelişimi, ailenin sosyal ve kültürel yapısına göre şekillendiği gibi ahlaki yapısından da etkilenir. Çok muhafazakâr, tutucu, liberal ya da açık görüşlü bir ailede ergenlik döneminde alınan değerler, bireyin yetişkinlik dönemine de yön verir. Kişi, büyük çoğunlukla kök aileden aldığı değerleri yetişkinlik sürecine de taşır. Bu süreçte onlara öz farkındalık kazandırmak da son derece önemlidir. 

Ergenlerde öz farkındalık gelişimi için onları hoşlandıkları aktivitelere, kitap okumaya, spora ve sanata yönlendirebilirsiniz. Araştıran ve sorgulayan bireyler olmalarını sağlamak için onları gerekli aktivitelere teşvik edebilirsiniz. Yeteneklerini destekleyerek zihinsel ve duygusal anlamda gelişmelerine katkı sağlayabilirsiniz. 

Kimlik Gelişiminin Ergenlikteki Önemi

Kimlik gelişimi, ergenin davranışlarını, duygularını,  yaşam tarzını belirleyen temel hususlar arasındadır. Kimlik gelişimi faktörleri, ağırlıklı olarak 12-19 yaş aralığındaki dönemdir. Kişinin kimlik gelişimi, bu süreçte tamamlansa da karakterinin oturması 20’li yaşlarına kadar uzanabilir. Bu süreçte aile desteği ve ergen kimliği arasındaki ilişki son derece önemlidir.  Ergenlik dönemi herkes için farklı bir süreçtir. Aile ilişkilerinin ergenlik üzerindeki etkileri, onların bu süreci nasıl geçireceğini belirler. 

Ergenlikte arkadaş ilişkileri ve sosyal çevreyle olan ilişkiler de herkes için farklı şekilde gelişir. Çok kontrolcü bir ailede yetişen çocuklar, arkadaşları arasında ergenlik döneminde kendini ifade etmede zorlanabilir. Çok serbest ve istediği her şey karşılanmış bir çocuk, kimseye saygı duymayan ya da zorba bir karaktere bürünebilir. Kendisine saygı duyulmamış, sürekli baskılanmış bir çocuk ergenlikte daha sessiz ve içine kapanık olabilir. 

Ergenlikte Kimlik Gelişimini Etkileyen Faktörler

Ergenlikte kimlik gelişimini etkileyen birden çok faktör bulunur. Sosyal çevrenin ergen gelişimine etkisi de bunlardan bir tanesidir. Ergenlikte kimlik gelişimini etkileyen faktörler arasında şunlar yer alır: 

• Aile desteği ve aile içi iletişim ergenin kimliğini şekillendirmede önemli bir yere sahiptir. 
• Arkadaş çevresi ve akran grupları, ergenin onlarla olan iletişimini ve kendi kimliğini şekillendiren önemli unsurlar arasındadır. 
• Kişisel ilgi ve yetenekler de ergenin kimliği üzerinde etkilidir. 
• Ergenin içinde bulunduğu kültür ve değerler onun kişiliğini ve kimliğini şekillendirmede önemli bir etkiye sahiptir. 
• Sosyal medya ergenlerin kimliğini şekillendirmede etkili olan önemli faktörlerden bir diğeridir. Sosyal medya günlük hayatın içinde yer alan, kontrol edilmediği takdirde tehlike yaratabilecek bir ortam haline gelmiştir. İsteyen herkes içerik üreticisi olduğu için çocuklar, bu ortamda her konuyla ilgili içerikleri görebilirler. 
• Bireyin, aileden ve çevreden aldığı kişilik yapısı da kendi kimliğini oluşturmada büyük ölçüde etkilidir. 
• Okulda öğrenilen değerler, ergenlerde kimlik gelişimini şekillendiren önemli kriterler arasında yer alır. Sorumluluk bilinci, sosyalleşme, insan ilişkileri gibi konuların gelişmesinde okulun yadsınamaz bir katkısı bulunur. 
• Rol model olarak belirlenen kişiler de ergenlerde kimlik oluşumunu büyük ölçüde şekillendirir. Ergenler, rol model olarak benimsediği kişinin davranışlarını ve düşüncelerini benimseme eğiliminde olabilir. Bu noktada benimsedikleri kişinin karakteri iyiyse ergen de iyi bir birey olma yolunda ilerleyebilir. 
• Ergenlik döneminde çocukların kendi cinsel yönelimini keşfetmesi, onun kimliğini şekillendiren önemli bir kısımdır. Bu konuda bazen ergenler, sorgulayıcı bir yapıya bürünebilirler. 

Bütün bu faktörler, ergenlikte kimlik oluşumunu etkiler. Kimlik oluşum sürecinde yaşanan herhangi bir olumsuzluk varsa bu da aile ve terapi desteğiyle aşılması gereken bir konudur. 

Aile İlişkilerinin Kimlik Gelişimine Etkisi 

Aile ilişkileri, bireye belli ahlaki, sosyal ve kültürel değerlerin kazandırılmasında etkilidir. Bireyin nasıl bir ruh haline sahip olacağı da büyük oranda aile tarafından şekillendirilir. Ergenlik döneminde her çocuğun karakteri, ruh hali birbirinden farklıdır. 

Kişiliğin oluşmasında aileden gelen verilerin yanında kişi de hayat içinde çeşitli deneyimler yaşar. Bu deneyimler, ona kendi öğrendikleri doğrultusunda kimliklerini dönüştürme şansı verir.  Ergenlerin yaşam ve aile ilişkileri kapsamında geliştirdikleri kimlik yapısı, onların bütün hayatını şekillendirir. Ebeveynlerin ergen kimlik gelişimine yaklaşımı genel olarak destekleyici bir yapıda olmalıdır.  Olumlu tutumlar ergenlerde sağlam karaktere sahip bir kimlik oluşmasını destekler. 

Ergenlerde kimlik geliştirme stratejileri şu maddeleri kapsar:  

• Öz farkındalığı teşvik ederek çocuğunuzun kendisi için iyi seçimler yapmasını destekleyebilirsiniz. Bu da onun bilinci yüksek, çevreye duyarlı, sosyal bir birey olmasına katkıda bulunur. 
• Eleştirel düşünmeye katkı sağlayacak, aile içi sohbetler yapabilirsiniz. 
• Onların yeteneklerini takdir ederek iyi oldukları yönde daha iyi olmalarına katkı sağlayabilirsiniz. Çocuklarınızı, yeteneklerini keşfederek bu alanda geliştirmesine destek olduğunuzda, daha huzurlu ve mutlu bir ergenlik dönemi geçirmelerine yardımcı olabilirsiniz.
• Farklı ilgi alanlarını keşfetmek için onları teşvik edebilirsiniz. Onları sevdikleri birden fazla alanda gelişmeye teşvik ederek çok yönlü bir kimlik sahibi olmalarına destek verebilirsiniz. 
• Sosyal sorumluluk projelerinde yer almalarını sağlayarak onları topluma yararlı bireyler haline getirebilirsiniz. 

Aile, kimlik gelişiminde diğer bütün faktörlerden daha çok etkilidir. Çocuğun gözünü açtığı, vakit geçirdiği, örnek aldığı insanlar, onun kimliğini şekillendirmesinde en büyük katkıyı sağlarlar. 

Arkadaş Çevresinin Kimlik Gelişimindeki Rolü

Arkadaş çevresinin kimlik gelişimindeki rolü de çocuğun karakterini oluşturmasında son derece etkilidir. Toplumumuzda kabul görmüş olan, bana arkadaşını söyle sana kim olduğunu söyleyeyim, lafı da bu duruma uygundur. Ergenlikte şekillenen kimlik kavramı, çocukların birlikte zaman geçirdiği kişilerden etkilenerek dönüşüme uğrar. 

Sosyal Medyanın Ergen Kimliği Üzerindeki Etkileri

Sosyal medya ve ergen kimliği, manipülasyona çok açık bir ilişkiye sahiptir. Sosyal medya, çocuklar için kontrolsüz bir alan olduğunda, onları hem olumlu hem de olumsuz etkileyebilecek içeriklere açık hale gelirler. Daha kimlik kavramı oturmamış olan ergenlerde, sosyal medya içerikleri, onların düşünme yapılarını şekillendirmede etkili olabilir. Bu noktada ebeveynlerin sosyal medya ve internet üzerinde belli bir kontrole sahip olması önemlidir. 

Ergenlerde Kimlik Karmaşası ve Belirtileri

Ergenlerde kimlik karmaşası, kendini çeşitli şekillerde ortaya koyabilir. Çocukların ruh hali üzerinde gözle görülür etkilere yol açar. Ergenlerde kimlik karmaşası belirtileri arasında şunlar yer alır: 

• Herkeste olmamakla birlikte bazı kişilerde kimlik bunalımı ve ergenlik birbiriyle ilişkilidir. 
• Ergenlerde kimlik sorunları arasında kararsızlık ve sık karar değişikliği önemli göstergelerden biridir. 
• Sürekli başkalarının etkisi altında kalabilirler. 
• Değerler ve inançlar noktasında sürekli bir arayış içinde olabilirler.
• Sıklıkla bunalım ve stres yaşayabilirler. 
• Uyum problemi yaşarlar. 
• Hızlı karar değişikliği sebebiyle ani ve mantıklı olmayan davranışlar sergileyebilirler. 

Buna benzer davranışları ergen çocuklarınızda gözlemliyorsanız, kimlik bunalımı yaşadıklarını anlayabilirsiniz. Bu süreçte onlara karşı destekleyici ve anlayışlı bir tutumla yaklaşabilirsiniz.  

Ergenlerde Kimlik Sorunlarına Yönelik Ebeveyn Yaklaşımları

Ebeveyn-ergen iletişimi, yaşanan birçok sorunun çözümünde etkili olabilir. Ergenlerde kimlik sorunlarına yönelik doğru ebeveyn yaklaşımını bulmakta zorlanabilirsiniz. Bu durumda aile terapisi desteği bu iletişimi daha değerli ve sağlıklı hale getirmede etkili olabilir. Kimlik sorunlarına yönelik en etkili yaklaşım, çocuklarınızı dinlemek, onlarla konuşmak ve yargılamadan anlamaya çalışmaktır. Sevgi dolu, ilgili, destekleyici olmanıza karşın, bu konuda zorlanıyor olabilirsiniz. Bazen ergenlerin kimlik bunalımı, zorlu geçebilir. Alanında uzman terapistler eşliğinde bu dönemi daha rahat atlatabilirsiniz. 

Okul Ortamının Kimlik Gelişimine Katkısı

Okul ortamı da kimlik gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Okul ortamı ve kimlik gelişimi ilişkisi, tek başına akademik başarıyla alakalı değildir. Eğitim ve ergen kimlik oluşumu üzerinde okulun şöyle etkileri vardır: 

• Arkadaşlık ilişkilerinin gelişmesini destekler.
• Farklı görüşlerden insanlarla bir araya gelerek düşünce yapısını geliştirmeye yardım eder. 
• Akademik başarıyı destekleyerek özgüveni artırmaya yardımcı olabilir. 
• Kariyer yönlendirmesi konusunda önemli bir referans sağlayabilir. 
• Ergen çocukların eleştirel kimlik kazanmaları yönünde destekleyicidir. 
• Ödevler ve projeler aracılığıyla kişisel sorumluluk kazanmalarına yardım eder. 

Okul ortamı, çocukların hem sosyal hayata hem de sorumluluk bilincinin gelişmesine yönelik katkı sağlar. Birey olma süreci, hiçbir zaman tek yönlü bir ilerleme değildir. Bu süreci kaliteli bir şekilde destekleyen faktörler, aile, okul, hobiler ve yeteneklerdir. 

Kimlik Gelişiminde Kültürel ve Toplumsal Etkiler

Kimlik gelişimi ve sorunları, kültürel ve toplumsal faktörlerden bağımsız düşünülemez. Ergenler, içinde yaşadıkları toplumun dinamiklerini alırlar. Toplumsal etkiler, ergenlerin günlük yaşamlarını, meslek seçimlerini, yaşayacakları ortamı şekillendirir. Toplumsal normlar, onların parayla olan ilişkilerini, kendilerine verdiği değeri de şekillendirebilir. Ergenlikte sosyal normlar ve kimlik gelişimi ilişkisini anlamak için şu kriterleri değerlendirebilirsiniz: 

• Ergenlerde aidiyet duygusu geliştirmeye destek olur. Sosyal normları öğrenen ve yaşadığı ortama uyum sağlayan bireyler, bir gruba ait olmanın mutluluğunu yaşayabilirler. 
• Bir taraftan ait olma duygusu geliştirirken bir taraftan da bağımsız olma isteği geliştirebilirler. Kendilerini bulundukları toplumdan ayrıştırabilecekleri özelliklerini keşfetmeye çalışırlar. 
• Değerlerini ve inançlarını içinde yaşadıkları toplumsal kurallara uygun olarak şekillendirirler. Sosyal normları değerlendirerek kendilerine uygun olan ve olmayan yönleri keşfetmeye çalışırlar. 
• Toplumsal kurallara uyma konusuna yer yer itiraz edebilirler. 

Bütün bunlar, kimliğini anlama sürecinde ergenlerin yaşayabileceği çeşitli durumları ifade eder. Yer yer yaşanan ufak kimlik bunalımları zamanla düzelebilir. Bu durumun çok ileri düzeyde olduğunu düşünüyorsanız, ergenlerde kimlik gelişimi ve sorunları konusunda uzman terapistlerden destek alabilirsiniz. 

Ergenlerde Kimlik Sorunları İçin Uzmana Ne Zaman Başvurulmalı?

Ergenlik dönemi, herkes için farklı bir deneyimi ifade eder. Bazı kişiler için bu süreç daha rahat geçerken bazıları için daha sıkıntılı olabilir. Ergenlerde kimlik gelişimi ve sorunları söz konusu olduğunda bir ebeveyn olarak kendinizi bazen çaresiz hissedebilirsiniz. Onların problemleriyle başa çıkmakta zorlanabilirsiniz. Bu durum, kendinizi kötü hissetmenize yol açabilir. 

Ergenlerde kimlik gelişimi ve sorunları, günlük hayatı büyük ölçüde olumsuz etkilemeye başladığında terapiste başvurmanız gerektiğini anlamalısınız. Bu durumda alanında uzman çocuk ergen terapistlerine başvurabilirsiniz. Aile terapisi desteği almak da aile içi iletişim kalitenizi artırmaya yardımcı olabilir.