Çocuklarda Uyurgezerlik

Çocuklarda Uyurgezerlik Nedir?

Çocuğum uyurgezer ne yapmalıyım? Uyurgezerlik nasıl tedavi edilir? Birçok ebeveyn çocuklarının uyurgezer olmasından dolayı endişe duyuyor. Haklısınız ama paniğe kapılmanıza gerek yok.  Bu konuyu öncelikle iyi anlamak sonrasında çocuğa gerekli psikolojik desteği sağlamak, yaşadığınız problemleri çözmenizde size yardımcı olabilir. 

Çocuklarda uyurgezerlik, tedavi edilmesi gereken bir çeşit uyku bozukluğudur. Çocuk,uyurgezerlik eylemi sırasında uyumaya devam eder. Uyurken aynı zamanda gün içinde yaptığı çeşitli aktiviteleri yapabilir. Yapboz yapmak, televizyonu açmak, dışarı çıkıp yürümek gibi eylemleri uyurken yapmaya devam edebilir. 

Daha geniş kapsamlı olarak ifade etmek gerekirse uyurgezerlik nedir?

Uyurgezerlik, kişi uyumaya devam ederken yavaş dalga uykusu modunda günlük işlerini yapmaya devam etmesi halidir. Banyo yapmak, tuvalete gitmek, bilgisayar oyunu oynamak gibi aktiviteleri yapabilir. Bunu bilinç düzeyinde hatırlamaz ama sanki uyanıkmış gibi hareket edebilir. 

Çocuklarda Uyurgezerlik Belirtileri Nelerdir?

Çocuklarda uyurgezerlik belirtileri arasında şu davranışlar yer alır: 

• Geceleri uyanıp dolaşma,
• Boş bakışlarla yürüme,
• Konuşmadan hareket etme,
• Uyku sırasında bilinçsiz davranış vb. 

Derin uyku bozukluğu yaşayan kişilerde uyurgezerlik, önemli bir problem olarak kendini gösterebilir. Çocuğunuzda uyurgezerlik problemi olduğunu fark ettiyseniz bu konuda gerekli desteği almasını sağlamalısınız. Gece yatağından kalkarak sokak ya da dışarı çıkmak hayati risk oluşturabilecek bir durumdur. 

Uykuda yürümek, ölüm ya da yaralanma riski taşır. Uyurgezerlik sırasında kendini camdan atan kişiler bile vardır. Bunun dışında bıçak, testere ya da yanıcı madde gibi tehlikeli nesnelerle temas ederek yaralanma riski söz konusu olabilir. Bu durum ölüm tehlikesini de beraberinde getirir. 

Dış kapıdan çıktığını zannederek balkondan aşağı atlamaya kalkanlar, camdan çıkıp aşağı düşenler ciddi şekilde yaralanmış ya da ölmüştür. Düşme tehlikesi, büyük bir hayati risk taşıdığı için çocuklarınızda ortaya çıkan bu uyku bozukluğunu tedavi ettirmelisiniz. 

Uyurgezerlik Neden Olur?

Uyurgezerlik nedenleri arasında çeşitli psikolojik etkiler ve genetik yatkınlık yer alır. Uyurgezerliğe yol açan nedenler arasında: 

• Stres ve kaygı, 
• Uyku yoksunluğu,
• Uyku apnesi, 
• Ateşli hastalıklar, 
• Fiziksel yorgunluk, 
• Anksiyete bozukluğu, 
• Travmatik olaylar
• Uyku kalitesinde bozulma gibi çeşitli fiziksel etkiler ve psikolojik durumlar yer alır. 

Uyurgezerlik ve korku ilişkisi de göz ardı etmemeniz gereken bir durumdur. Korku gibi psikolojik etkiler, uyku kalitesinin bozulmasına ve uyurken kişinin farkında olmadan yataktan çıkmasına yol açabilir. 

Çocuklarda Uyurgezerliğin Psikolojik ve Fiziksel Etkileri

Çocuklarda uyurgezerliğin psikolojik etkileri, arasında şunlar yer alır: 

• Gece yeterince dinlenemeyen çocuklar, sabah yorgun uyanır ve kendini derslerine vermekte zorlanır. Dikkat gerektiren işlerde odaklanma problemi yaşar. 
• Öfkeli ve saldırgan ruh hali ortaya çıkabilir. 
• Çocuk yeni bilgileri öğrenme konusunda zorluklar yaşar.
• Uykuda rüyada gibi olduğu için kendine zarar verme riski vardır. 
• Anksiyete ve stres seviyelerinde artış gözlenebilir. 
• Çocuğun enerjisi düşük olur, dinlenme hormonları yeterince salgılanmadığı için çocuk derslere katılımda ve sosyal ilişkilerde isteksiz olur. Ortaya çıkan sosyal izolasyon, çocuğun arkadaşlarından uzaklaşmasına yol açar. 

Çocuklarda uyurgezerlik sonucu ortaya çıkan fiziksel etkiler arasında şunlar yer alır: 

• Gün içinde yorgun hissetmeye yol açar. 
• Kas ağrılarına ve gerginliğe sebep olur. 
• Gece boyunca dolaştıkları için etraftaki eşyalara çarpabilirler. Ertesi gün kollarda ve bacaklarda morarmalar ve çizikler ortaya çıkabilir. 
• Bağışıklık sisteminde meydana gelen zayıflamalar yüzünden kolay hastalanabilir.
• Bozulan metabolizmayla birlikte kilo alma ve verme problemleri ortaya çıkabilir. 

Uyurgezerlikle Başa Çıkma Yolları

Uyurgezerlikle başa çıkma yolları için hem güvenlik tedbirleri hem de çocuğun uyku düzenini sağlayacak adımlar yer alır. Bunlar: 

• Uyku düzeni oluşturma,
• Uyku ortamını güvenli hale getirmek amacıyla kapı ve pencerelerin kilitlenmesi, 
• Gevşeme teknikleri ve nefes teknikleri gibi yöntemlerin çocuk uykuya geçmeden önce uygulatılması, 
• Stres yönetimi sayesinde daha az kaygılı bir yaşamın desteklenmesi, 
• Kapı ve pencerelerin kilitlenmesi gibi uyku ortamını güvenli hale getirme çabaları vb. 

Güvenli bir uyku ortamı hazırlanmasının yanında çocuğun psikolojik olarak destek almasını sağlamak da onun can güvenliği açısından önemlidir. Uyku kalitesi yükselirse ve derin uykuya geçişte sorun olmazsa, çocuk yatağından kalkıp ortalıkta dolaşmaz. Bu nedenle doğabilecek olan tehlikelerden uzak kalmış olur. 

Uyurgezerlik Ne Zaman Tehlikelidir?

Uyurgezerlik, her zaman tehlikeli olabilir. Kişi uykudadır ama bilinç düzeyinde bunun farkında değildir. Uyandığında yaptığı hiçbir şeyi hatırlamaz. Daha geniş kapsamda açıklamak gerekirse uyurgezerlik ne zaman tehlikelidir? Aşağıdaki riskler ortaya çıkıyorsa uyurgezerliğin son derece tehlikeli olduğunu anlayabilirsiniz:

• Yüksekten düşme riski,
• Tehlikeli nesnelerle temas,
• Uyurgezerken su dolu küvete girme,
• Camdan dışarı çıkmaya kalkma vb. 

Bütün bu eylemleri kişi, kendine zarar vereceğini bilmeden yapar. Uyku terapisi gibi yöntemler kullanılarak tedavi edilmeyen uyurgezerlik, yaralanmalarla ve ölümlerle sonuçlanabilir. 

Uyurgezerliğin tedavi yöntemlerine geçmeden önce uyku çalışmaları yani polisomnografi gibi çeşitli değerlendirmeler yaptırmanız gerekir. Uyku hijyeni sağlama konusunda gerekli özeni gösterdiğinizde de uyurgezerlik problemini azaltmaya yardım edebilirsiniz. Tıbbi değerlendirme sonucunda çocuk için oluşturulan uyku düzeni planı ve tedavi sürecine uygun hareket etmeye özen göstermelisiniz. Bu doğrultuda uyku kalitesini artırmaya yarayan ilaçları ve terapileri tercih edebilirsiniz. 

Uyurgezerliğin Tedavi Yöntemleri

Uyurgezerliğin tedavisinde başvurulan yöntemlerden bir tanesi bilişsel davranışçı terapidir. BDT olarak kısaltılan ve birçok psikolojik sorunun tedavisinde kullanılan bu yöntem, kişiyi rahatsız eden şeyleri bulmaya yardımcıdır. Bu sorunların tespit edilmesi, onları artık çocuk üzerinde rahatsız edici etkisinin olmamasına yardım eder. 

Çocuğun gece derin uyuması ve herhangi bir zarar görmemesi için ilaç tedavisi uygulanabilir. Sakinleştirici ilaçlar, uykuya geçişi kolaylaştırırken çocuğun gece yatağından kalkmasını engellemeye yardım eder. Bu ilaçların etkisi biraz zaman geçtikten sonra ortaya çıkmaya başlar. Bu da bir iki haftayı bulabilir. 

Bu tedavi yöntemlerine karar verirken çocukları gözlemleme teknikleri kullanılır. İlaç tedavisi ve terapi desteği sağlanırken bir taraftan da çocuğun geceleri gözlenmesi tavsiye edilir. Gece uykuda çocuğun kalkıp kalkmadığını görmek için onları gözlemleyebilirsiniz. Bunu bütün gece uyumadan durmanız zor olacağı için partnerinizle dönüşümlü olarak yapmayı deneyebilirsiniz. 

Uyurgezerlik sırasında onlara müdahale ederek yataklarına dönmelerini sağlayabilirsiniz. Onu uyandırma çabalarınız sonuçsuz kalır. Uyurgezerlik için kesin bir tedavi de yoktur. Sadece çocuğun psikolojik olarak rahatlamasını sağlayacak terapilere başvurabilirsiniz. Uyurgezerlik sırasında kendine zarar vermesini önleyici tedbirler alabilirsiniz. 

Ebeveynlere Öneriler: Uyurgezerlik Durumunda Ne Yapılmalı?

Çocuğu uyurgezer olan kişiler için ebeveyn önerileri arasında onu uyandırmaya çalışmamak en başta gelir. Çocuğu sakin şekilde yatağa yönlendirme eğilimi, onun dolaşırken kendine zarar vermesini engeller. 

Aile içi farkındalık oluşturma da ev içinde yaşayan bütün bireylerin uyurgezer çocuk için gerekli tedbirleri almasını sağlar. Uyku rutinlerinin geliştirilmesi ise çocuğun her gün aynı saatte yatmasını sağlayarak yapabileceğiniz bir şeydir. Uyku kalitesini artırmaya yönelik düzenlemeler, onu derin uykuya teşvik edebilir. 

Kullanılan İlaçların Uyurgezerliğe Etkileri Nelerdir?

Tedavi söz konusu olduğunda dikkat etmeniz gereken önemli bir husus vardır. Çocuklarda antideprasanların bazı yan etkileri ortaya çıkabilir. Kullanılan ilaçların hem olumlu hem de olumsuz etkileri bulunabilir. Bu nedenle çocuklar için ilaç yazarken seçici davranmak gerekir.

Melatonin düzenlemesi yapmak, uyku kalitesini artırmaya yardım edebilir. Melatonin  yani dinlenme hormonunun en çok salgılandığı saatler 22.00-01.00 arasındadır. Çocuğun bu saatler arasında uyumasını sağlamak melatonin hormonunda artışı destekleyebilir. 

Uykuya dalmakta zorlanan çocuklara uyku ilacı vermek de ayrı bir risk faktörü taşır. Uyku hapları ve uyurgezerlik ilişkisi genel olarak ters orantılıdır. Uyku hapları, uyurgezerliği tetikleyebilir. Bir çeşit bağımlılık yaratan ilaçlar, vücutta yoksunluk belirtileri oluşmasına yol açabilir. Bu ilaçların alınmadığı zamanlarda derin uykuya geçiş zorlaşmaya başlar. 

Çocuğun stres ve kaygı duymasına yol açan durumların tespit edilmesini sağlayarak, derin uyku sürecini kolaylaştırabilirsiniz. Bunu yapabilmek için profesyonel destek alma konusuna önem vermelisiniz. Çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi sonunda tedavi süreci hakkında kapsamlı bilgi alabilirsiniz. 

Uyurgezerliği tetikleyen faktörlerden kaçınma yöntemlerini öğrendikten sonra buna yol açabilecek durumları ortadan kaldırabilirsiniz. Uyurgezerlik ve her türlü psikolojik probleme yönelik terapi desteği için şimdi bize başvurabilirsiniz.