Bipolar Bozukluk

Bipolar Bozukluk

Bipolar bozukluk, iki uçlu mizaç bozukluğu ya da manik depresif bozukluk olarak ifade edilen psikolojik rahatsızlık türüdür. Bir çeşit duygu durum bozukluğu şeklinde seyreden bu rahatsızlık, mani ve depresyon olmak üzere iki ayrı uçta yaşanır. Manik atak geldiğinde kişinin duygu durumu pozitif yöne doğru seyreder. Aşırı mutluluk, duyguları aşırı pozitif uçta yaşama hali; iştahta, haz almada, cinsel istekte artış durumu gözlenir. Depresyon döneminde de kişi yine duygularını uçta yaşar. Ama bu sefer ruh hali tam tersi yönde seyreder.

Bipolar Bozukluk Birden Fazla Türe Sahiptir:

• Bipolar Tip 1: En az bir hafta süreyle devam eden depresif atakların da görülebildiği ama manik ataklarla karakterize olan bipolar bozukluktur.
• Bipolar Tip 2: Hipomani ve depresif atakların bir arada görüldüğü bipolar bozukluk türüdür.
• Siklotimi: En az 2 yıl süreyle devam eden hipomaniyle birlikte hafif depresif epizotların görüldüğü bipolar bozukluk türüdür. Tam tanı kriterlerini karşılamayan ama süreklilik gösteren bir çeşit rahatsızlıktır.
• Tanımlanamayan Bipolar: Madde kullanımı ya da tıbbi nedenlerle ortaya çıkan ve bipolar 1, 2 ve Siklotimi belirtileri içinde tanımlanamayan diğer durumlara bağlı olarak gelişen rahatsızlıktır.

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk, kişinin sürekli iki uçlu duygu değişimi arasında gidip gelmesine neden olan psikolojik rahatsızlıktır. Daha geniş kapsamlı değerlendirmek gerekirse bipolar bozukluk nedir? Genel olarak iki uçlu duygu değişimi şeklinde ifade edilen bipolar bozukluk, aslında her iki uçta da oldukça büyük bir etki alanına sahiptir. Her atak döneminde ortaya çıkan belirtiler, iki ayrı uçta da kişiyi zorlayıcı boyuttadır.

Bipolar Atak (Episode) Nedir?

Manik atak ve depresif atak olmak üzere iki ayrı atak dönemi bulunur. Her bir atak dönemine ise epizot adı verilir. Kişi, depresif atak geldiğinde dünyanın en mutsuz insanına dönüşebilir. Bütün enerjisi çekilmiştir. Hiçbir şey ona zevk vermez. Bir zamanlar severek yaptığı hiçbir şeye dönüp bakmak istemez.

Manik Depresif Nedir?

Bipolar bozukluğun diğer adı olan manik depresif bozukluk tanısını almış olan kişidir.

Mani döneminde aşırı mutluluk, depresif dönemde ise kişinin aşırı mutsuz olduğu ruh hali ortaya çıkar. Manik dönemde serotonin/dopamin artışına bağlı olarak meydana gelen aşırı yüksek tepkiler görülür. Kişi çok pozitif görünür. Kişi, çok yüksek sesle ve hızlı konuşur. Çok heyecanlıdır. Bir noktaya dikkatini verebilir ama bu dikkati uzun süreli toparlamakta güçlük çeker. Çok pozitif ve güçlüdür. Kendini dünyanın en yenilmez insanı gibi görebilir. Mutlu, enerjik, esprili olabilir. Bunun yanına eleştiriye hiç tahammülü yoktur. Bu dönemde kişi okula ya da işe devamlılık gösteremez. Taşkın davranışlar sergilemeye meyillidir.

Eleştirildiğinde ve düşüncesinin tersi savunulduğunda öfkeli tepkiler verebilir. Çabuk sinirlenip çok aşırı tepkiler verebilir. Büyük paralar harcayabilir. Kar amacıyla yaptığı büyük yatırımlardan bile hüsrana uğrar. Kişi bu dönemde uykuya çok fazla ihtiyaç duymaz. Aldığı kararlar ve taşkın hareketler nedeniyle kendisine ve çevresine zarar verebilir. Konuşurken kimseyi dinlemez ve nefes almaksızın anlatmaya devam eder. Bütün bu durumlar, bipolar bozukluğun mani evresinde görülür.

Bipolar Bozukluk Nasıl Başlar?

Bipolar bozukluk, ortalama 20-25 yaşlarında başlayan stres, travma ya da değişen hormonlara bağlı olarak ortaya çıkan psikolojik hastalıktır. Genellikle manik ya da depresif ataktan biriyle kendini gösterir. Ergenlik döneminde ya da 20’li yaşların başında ortaya çıkan bu hastalığın ilk çıktığı döneminde teşhis edilmesi önemlidir. Bu aşamada kronikleşmeden önce tedavi edilmesi mümkün hale gelebilir.

Bipolar Bozukluk Belirtileri

Bipolar hastalığı nasıl anlaşılır?

Manik dönem belirtileri:

• Konsantrasyon bozukluğu
• Uyku ihtiyacının azalması
• Yüksek enerji ve coşku
• Aşırı sinirli olma
• Hızlı konuşma
• Sürekli farklı düşünceler ortaya koyma
• Kontrolsüz para harcama
• Rastgele cinsel birliktelikler
• Hızlı araç kullanma, düşünmeden hareket etme vb.

Depresif dönem belirtileri:

• Yoğun üzüntü
• Hayattan zevk almama
• Hiçbir şeyle ilgilenmek istememe
• Uyku ve iştah dengesizlikleri
• Değersiz hissetme
• Kendini suçlama
• İntihar etme isteği vb.

Bipolar Atak Ne Kadar Sürer? Mani, Depresyon ve Karma Atakların Farkı

Bipolar atak süresi, kişiye göre değişiklik gösterir. Tedavi alıp almadığına göre de kişinin yaşadığı atakların sıklığı ve yoğunluğu değişir. Mani döneminde abartılı mutluluk ve coşku ön plana çıkarken, depresif dönemde duygular tam tersi yönde değişir. Depresif dönemde enerji çok düşüktür. Kişi, parmağını bile kıpırdatacak hali olmadığını söyler. Ölüm düşüncesi aklına gelmeye başlayabilir. Özdeğer düşüklüğü ve kendini suçlama hali ön plana çıkar.

Bipolar tip 1 ve tip 2 farkı genel olarak şu şekildedir: Tip 1 mani ataklarının görülmeye başladığı en az 1 hafta süreyle devam eden ve hastaneye yatmayı gerektiren rahatsızlıktır. Bipolar Tip 2 ise daha hafif hipomani ataklarının görüldüğü rahatsızlıktır. Depresyonla karakterize olarak ortaya çıkar. En az 4 gün süreyle devam eder.

Karma atak dönemlerinde mani ve depresyon bir arada görülebilir. Ama iki uçtan biri daha baskın olabilir. Tanımlanamayan diğer durumlar için anksiyete, kaygı ve çeşitli bağımlılıklara bağlı olarak belli dönemlerde depresyon daha baskın hale gelir. Hormonal değişimlerle birlikte gelen aşırı enerjik ruh halinde ise hipomani ön plana çıkar. Yaşanan duygusal dalgalanmalar karma durumlarda bazen daha hafif şekilde gelişir.

Bipolar Bozukluk Tanısı Nasıl Konulur? DSM-5 Kriterlerine Göre

Bipolar bozukluk tanısı için uzman görüşüne başvurulması gerekir. Kişinin yaşadığı durumun ne kadar sürdüğü takip edilir. Ataklar 4 gün sürüyorsa Bipolar 2, 7 gün süreyle devam ediyorsa Bipolar 1, en az 2 yıl kadar devam ediyorsa Siklotimi olmak üzere farklı tanılar konabilir. Bunun için düzenli kontroller yapılmalıdır. Yaşanan durumun tanı kriterlerine uygun olup olmadığı düzenli görüşmeler neticesinde anlaşılabilir. Uluslararası psikiyatri tanı kriterlerine uygun (DSM-5) şekilde hastanın değerlendirilmesi yapılır. Uyum sağladığı kriterlere göre hastalığın hangi sınıfta yer aldığı belirlenir.

Bipolar Bozuklukta Klinik Olarak Kanıtlanmış Tedavi Yöntemleri

Bipolar bozukluk, iki uçlu duygu durum değişikliği olarak bilinen ve kişiyi günlük hayatta büyük oranda zorlayan bir hastalıktır. Tanı kriterleri değerlendirildikten sonra hastaya nasıl bir tedavi protokolü uygulanır? Bipolar tedavisi var mı?

Bipolar bozukluğun kesin bir tedavisi olmasa da hastalığın kontrol altına alınması için ilaç tedavileri uygulanır. Bunların başında duygu durum dengeleyiciler gelir. Lityum, valproat, lamotrijin gibi etken maddelere sahip ilaç grupları tedavi için kullanılır. Antipsikotikler ise mani ya da karma dönemlerde ortaya çıkan halüsinasyon ve hezeyan gibi durumları kontrol altına almayı sağlar. Antidepresanlar, depresif atakları kontrol etmeye ve kişinin günlük hayata adapte olmasına yardım eder.

İlaç tedavisiyle birlikte psikoterapi de kişinin üstesinden gelmekte zorlandığı konuları aşmasında ona yardımcı olur. Manik depresif bozukluk yaşayan kişilerin tedavisinde ilaç kullanımı son derece önemlidir. İlaçların doktor kontrolünde ve tavsiye edilen dozda düzenli şekilde kullanılmasına önem verilmelidir. Aksi takdirde tedavi sürecinde yol almak mümkün olmaz.

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Kişinin yaşadığı duygusal dalgalanmalar, günlük hayatı baltalayacak boyuta ulaştıysa uzman desteği alınması önerilir. Her duygusal dalgalanma yaşayan kişi, bipolar bozukluk teşhisi almayabilir. Ama hayatınızda aşmakta zorlandığınız bir konu varsa, bu sizi günlük hayattan koparacak boyuta ulaşmışsa destek almaktan çekinmemelisiniz. Yaşanan rahatsızlık ne kadar erken teşhis edilirse günlük hayata dönme süreci o kadar hızlı olur.