Yutma Fobisi Nedir?

Yutma Fobisi Nedir?

Yutma fobisi, çoğunlukla psikolojik kökenli ama travmatik bir etki nedeniyle ortaya çıkan kaygı bozukluğu türüdür. Kişinin yeme içme alışkanlıklarını olumsuz yönde etkileyerek, beslenme programını büyük oranda bozabilir. Bunun dışında ağız ve boğaz kaslarından kaynaklı bir rahatsızlık nedeniyle yutma zorluğu meydana gelebilir. 

Psikolojik yutkunma zorluğu, kişinin boğulma korkusundan kaynaklanıyor olabilir. Oysa yutma otomatik bir eylemdir. Yiyecekleri normal şekilde çiğneyerek yuttuğunuzda bunun aslında ne kadar kolay olduğunu fark edebilirsiniz. Stres kaynaklı yutma fobisi yaşıyorsanız, yemek yerken dikkatinizi başka bir yere yöneltebilirsiniz. 

Nefes egzersizleriyle birlikte korkularınızı azaltmayı deneyebilirsiniz. Bu konuda çok büyük sıkıntı yaşıyorsanız yemek yerken boğazda takılma hissi oluşuyorsa terapi desteği alabilirsiniz. Yutma fobisi de diğer fobiler gibi hayatınızı kötü etkileyen ve yaşam kalitenizi bozan bir durum olabilir. Psikojenik disfaji adı verilen yutma güçlüğü, büyük ölçüde psikolojik kaynaklıdır. 

Fiziksel bir rahatsızlıktan dolayı yutmada zorluk yaşamak ayrı bir problemdir. Bu durumda kişi yemek yemede zorlanırsa fiziksel bir muayeneden geçmelidir. Stres kaynaklı yutma fobisi söz konusuyla bu duruma yol açan asıl nedenin tespit edilmesi, sorunu çözmede önemli bir etkendir. Herhangi bir travma sonrası yutma korkusu yaşanıyor olabilir. Bu durumda psikolojik tedavi kişinin yaşadığı korkuyu gidermeye katkı sağlayabilir. 

Yutma Fobisinin Nedenleri Nelerdir?

Yutma korkusu, genel olarak daha önce yaşanmış travmatik bir deneyimden kaynaklanır. Sofrada bir kişinin yemek yerken boğulduğunu görmek, yemek yerken bir yakınının hastalanması gibi durumlar yutma korkusunu tetikleyebilir. Bunun dışında kişinin daha önce yemek yerken boğulacak gibi olması, onda kalıcı bir korkuya yol açmış olabilir. Yutma fobisinin çeşitli nedenleri vardır. Bunlar: 

• Geçmişte yemek yerken yaşanmış olumsuz durumlar, 
• Yemek yerken az kalsın boğulacak olma deneyimi,
• Yemek yenilen ortamda kişiyi strese sokacak çeşitli faktörlerin yer alması,
• Stres ve kaygı bozukluğu gibi durumlar yutma korkusunu tetikleyebilir. 

Yemek yerken kaygı yaşamak, kişinin günlük beslenme düzenini alt üst edebilir. Sağlıklı beslenme rutinini bozarak yeterli beslenememesine yol açabilir. Sosyal fobiyle ilişkili yutkunma problemi ise yutma korkusunun tersine kişinin strese girdiği durumlarda sürekli yutkunması şeklindedir. 

Panik atak ve yutma zorluğu da birbiriyle ilişkili iki durum olabilir. Panik yaşayan kişiler, o an yemek yiyemez, konuşamaz. Yemek yediğinde boğulacak gibi hissedebilir. Yutkunma esnasında nefes darlığı yaşamak kişinin boğulmaktan korkmasına yol açabilir. Yutkunma sırasında mide bulantısı ise yine psikolojik olarak yaşanan sorunlardan bir diğeridir. 

Yutma fobisi fiziksel ve psikolojik belirtiler açısından çok sayıda farklı şekilde kendini gösterebilir. Kas gerginliği nedeniyle yutma güçlü fiziksel belirtilerden bir tanesidir. Bunun yanında oluşan kas güçlüğü psikolojik bir problemden kaynaklanarak ortaya çıkmış olabilir. Boğazda kas spazmı, fiziksel bir nedenden dolayı olabileceği gibi yine kişinin stres altında olmasından ya da psikolojik bir nedenle ortaya çıkabilir. 

Yutma Fobisi Belirtileri Nelerdir?

Fobik yutkunma problemi, kişinin yemek yerken boğulacak olmasından korkmasına yol açar. Yemeyi yutamayacağı korkusuyla çeşitli fiziksel ve psikolojik belirtiler gösterebilir. Yutma güçlüğü (disfaji) kişinin, sanki boğazında yediklerini yutmasını engelleyen bir düğüm varmış gibi hissetmesine yol açar. Yutkunma refleksi kaygısı yaşayan bir kişinin göstereceği psikolojik belirtiler arasında şunlar yer alır: 

• Boğulacakmış gibi hissetme,
• Nefeste darlık hissi,
• Yemek görünce oluşan mide bulantısı,
• Yoğun terleme,
• Kalp çarpıntısı,
• Huzursuz hissetme,
• Yedikleri boğazında takılıp kalmış gibi hissetme vb.

Boğaz enfeksiyonlarıyla ve diğer hastalıklar ile ilişkili fiziksel belirtiler şu şekildedir: 

• Yutmada gözle görülür bir zorlanma,
• Boğazda şişlik hissi,
• Yutarken boğazda acı, 
• Yemek yerken yoğun kaygı hissetme, 
• Yutamayacağı korkusuyla yemekleri suyla birlikte tüketme vb. 

Kişi, yoğun kaygı nedeniyle yemek yemekten uzaklaştığı için ortaya çeşitli hastalıkların çıkması da muhtemeldir. Yutma fobisi ve yeme bozuklukları birbiriyle ilişkilidir. Bunun yanında yutma fobisi yaşayan kişi, hipokondriyazis adı verilen bir çeşit hastalık kaygısı da yaşayabilir. 

Psikolojik Yutkunma Zorluğu ve Diğer Hastalıklarla İlişkisi

Psikolojik yutma zorluğu, gastroözofegeal reflü hastalığından kaynaklı ortaya çıkmış olabilir. Reflü bazen yutma ve yutkunma konusunda zorluk oluşmasına yol açabilir. Mide kapakçığının gevşemesinden kaynaklı olarak mide asidinin boğaza yürümesi şeklinde ortaya çıkan reflü, hastalar için rahatsız edicidir. Yediği zaman bu durumu yaşayacağını düşünen kişiler, yutkunma sırasında boğulma korkusu yaşayabilir. Mideden kaynaklanan rahatsızlıklar da kişiyi yeme davranışından büyük oranda uzaklaştırabilir. 

Beslenme bozuklukları ve disfaji ilişkisi, hastanın günlük yaşamını da olumsuz etkiler.  Enerji düşüklüğü, uykusuzluk, açlık hissetmesine rağmen yemeyi reddetme gibi davranışlar, kişinin psikolojisi üzerinde de etkilidir. Bu durum, gergin ruh haline yol açar. Yaşanan sıkıntıları azaltmanın en etkili yollarından bir tanesi bilişsel davranışçı terapidir. 

Bilişsel davranışçı terapi (BDT), öncelikle kişinin kaygılarını anlamayı sonra da onlarla yüzleşip üzerine gitmeyi sağlayan bir yöntemdir. Maruz bırakma terapisi bu konuda etkili olabilecek bir diğer yöntem olarak öne çıkar. Yutma fobisi olan kişi, yanında birisi varken yemek yeme eylemine teşvik edilir. Bu sayede yalnız olmadığını bilerek belki normalde yediğinden çok daha küçük lokmalarla yemek yemeye sevk edilebilir. 

Yutma fobisi tedavi yöntemleri arasında yer alan bu terapiler, gevşeme teknikleriyle desteklenerek kişinin rahatlamasına yardım eder. Yemek yeme davranışını baltalayan temel sebep bulunduktan sonra bunu aşmak daha kolaydır. Siz de yutma fobisi olan bir kişiyseniz bu konuda gerekli terapi desteğini alarak hayat kalitenizi artırmayı deneyebilirsiniz. 

Yutma Fobisi Tedavi Yöntemleri

Anksiyete ve yutkunma zorluğu, birbirini tetikleyen iki durum olabilir. Bu durumu gidermek ya da yemek yeme eylemi sırasında kaygıyı azaltmak için farklı yöntemlere başvurulabilir. Yemek yerken dikkat dağıtma davranışı, kişinin yaşadığı yoğun kaygıyı azaltmayı sağlayabilir. Radyo dinlerken, televizyon izlerken, arkadaşlarla bir aradayken yemek yemek, kişinin korkularını azaltmaya yardım edebilir. 

Psikoterapi desteği sayesinde yemek yeme eyleminin verdiği stres kontrol altına alınabilir. Stres yönetimi, kişinin yoğun kaygı duyduğu alanda o kaygıyla baş edebileceğini görmesini sağlar. Yutma fobisiyle başa çıkma yolları arasında: 

• Küçük lokmalar yemek,
• Fazla katı olmayan gıdalar tüketmek,
• Az porsiyon tercih etmek,
• Sevilen gıdaları yemeyi seçmek,
• Destek gruplarına katılım sağlamak vb. yer alır.

Psikolojik destek programları aracılığıyla öğreneceğiniz olumlu düşünme teknikleri, size yemek yeme konusunda yardımcı olabilir. 

Yutma Fobisi ile Başa Çıkma Yolları

Her psikolojik zorlukta olduğu gibi yutma fobisi yaşayanlar için de profesyonel danışmanlık yöntemi problem çözümünde etkili sonuçlar verebilir. Psikolojik danışman ve diyetisyen desteği kapsamında beslenme düzeni oluşturma yoluna giderek bu durumu kontrol altına alabilirsiniz. Başlarda ağırlıklı olarak sıvı gıdalarla beslenme iyi bir yöntem olabilir. 

Güvenli gıdalar olarak ifade edilen yumuşak besinleri tercih ederek başlayabilirsiniz. Püre diyet uygulamaları sayesinde yavaş yavaş katı gıdaya geçebilirsiniz. Yeme alışkanlıklarınızı bir nevi bebeklikten çocukluk dönemine geçer gibi yeniden düzenleyebilirsiniz. Küçük lokmalarla yeme alışkanlığı kazanarak, yavaş yeme teknikleri geliştirerek; yiyecekleri yutabileceğiniz küçüklüğe getirebilirsiniz. 

Bu yöntemi uygulamak, yutma fobisini azaltmaya yardımcı olur. Yutma fobisi olan bireyler için besin seçimi son derece önemlidir. Sevdiğiniz gıdalardan oluşan bir beslenme düzeni tercih ettiğinizde bu korkuyu daha kolay şekilde aşabilirsiniz. 

Yutma Fobisi Olan Bireyler İçin Beslenme Önerileri

Yutma fobisi olan bireyler için hazırlanmış beslenme önerileri arasında yutarken zorlanmayacakları, sindirimi kolay gıdalar yer alır. Sindirimi kolay besinler tercih etmek, ılık sıvı tüketimi, su ile yutma teknikleri gibi farklı yöntemler aracılığıyla yutma korkunuzu azaltabilirsiniz. 

Beslenme uzmanı desteği sayesinde eksik gıda almadan sağlıklı şekilde beslenebilirsiniz. Ağız ve boğaz egzersizleri yardımıyla boğaz kaslarınızı güçlendirebilirsiniz. Yediğiniz besinleri zaman içinde artırarak günlük tutma ve ilerleme durumunuzu izleme yöntemlerinden faydalanabilirsiniz. 

Beslenme önerileri konusunda terapistinizden ve diyetisyeninizden destek alabilirsiniz. Neticede yemek yeme eylemini daha kolay bir hale getirebilir, yaşam kalitenizi artırabilirsiniz. Gerek yutma fobisi ve gerek diğer fobiler için terapi desteğini ihmal etmemeniz gerektiğini de unutmamalısınız.