Çocuklara Dair | İnternet Bağımlılığı

Çocuklara Dair | İnternet Bağımlılığı


İnternet, bilgiye kısa zamanda ulaşımı ve hızlı iletişimi sağlamak gibi özellikleri nedeniyle günümüzde oldukça yaygın kullanılan bir iletişim aracı haline gelmiştir.

İnternet kullanımının düzeyi düşükten yükseğe doğru şu aşamalarla gerçekleşebilir:

İhtiyaç için internet kullanımı: Kişi sadece gereklilik ve zorunluluk durumlarında interneti kullanır.

Sık ve düzenli internet kullanımı: internet bir eğlence aracı olarak görülür ve boş zamanlar internet aracılığıyla değerlendirilir.

Sorunlu internet kullanımı: İnternet kişinin hayatında sorunlar yaratır ancak bağımlılık düzeyinde değildir. İnternet kötüye kullanımı olarak da kullanılabilir.

İnternet bağımlılığı: İnternet kullanımının en yoğun olduğu aşamadır. ‘’PatoloJik internet kullanımı’’, ‘’kompulsif internet kullanımı’’ ve ‘’siber bağımlılık’’ gibi terimler de kullanılır (Ögel 2014).

 

Problematik internet kullanımı; internet kullanımı ile ilişkili uygun ve işlevsel olmayan obsesyon ve bununla ilgili aşırı ve kontrol edilemeyen istek ve dürtülerin olması olarak tanımlanır. İnternet bağımlılığı kişinin akademik, mesleki, ailesel işlevselliğini belirgin olarak bozabilir, sosyal ilişkilerini kısıtlayabilir, ergenin kimlik gelişimini sekteye uğratabilir (APA 2013, Yau ve ark. 2014).

İnternetin bağımlılık yapabilmesine neden olan özellikleri;

-Her zaman ulaşılabilir olması

-Her ortamda kullanılabilmesi

-Nispeten ucuz olması

-Ödüllendirici olması-beyindeki ödül merkezlerini harekete geçirmesi

-Kontrolün kişide olması

-İstenildiği zaman uzaklaşılabilmesi

-İnternetin yargılayıcı olmayan sosyal ilişkiler sağlaması

-Hoşlanılmayan bir durumdan kolaylıkla kaçılabilmesi

-Yüz yüze iletişiminin olmaması

-İstenilen kimliğe bürünebilme

-Gerektiği kadar özelin açıklanabilmesi

-Sosyal anksiyetenin az olması

Aşırı sayıda çok oyunculu çevrim içi rol oynama (MMORPG) oyunları özellikle ergenlerdeki bağımlılıkla yakından ilişkilidir.      İnternet oyun bağımlıları arasında en sık oynanan oyunlar;

  • MMORPG (Aşırı sayıda çok oyunculu çevrim içi rol oynama)
  • Role playing/rol oynama oyunları
  • Nişan alma-vurma-savaş oyunları
  • Gerçek zamanlı strateji oyunları
  • Masa-tablo (board games) oyunları
  • Futbol oyunları

 

  • Bu oyunlar farklı zaman dilimlerinde yaşayan dünyanın her yerinden oyuncu içerdiği için yer ve zaman algısı azalır ve öngörülenden çok daha fazla zaman harcanır. Oyun sırasındaki sanal rekabet ve yapay olarak grup halinde hareket etme, kişinin gerçek dünyada gerçek bir gruba ait olma ya da başarı için mücadele etme isteğini azaltır. Tatmin ve doyum edinme gerçek değil, sanal ortamda gerçekleşmeye başlar.
  • Depresyon, sosyal anksiyete, DEHB, boş zamanlarını değerlendirmede zorluk ve sıkılma, düşük kendine yeterlilik düzeyi, utangaçlık, düşük stresle baş etme ve problem çözme becerileri, üşengeçlik-ertelemeye yatkınlık, sorunları görmezden gelme, sosyal olarak izolasyona yatkınlık, problematik internet kullanımına yol açar. Erkekler daha çok oyun oynamak, gazete-dergi okumak, kızlar ise daha çok iletişim ve sohbet için interneti kullanmaktadırlar.

 

Aşırı internet kullanımına dair koruyucu önlemler neler olabilir?

 

-Çocuğa cep telefonu ve tableti mümkün olduğunca geç almak,

-Diz üstü bilgisayar yerine taşınamayan masa üstü bilgisayarların kullanımı,

-Bilgisayarın salon ya da oturma odası gibi yalnız kalınmayan ve açık bir ortamda olması,

-Çocuğun bilgisayara dalıp gitmesinin diğer uyaranlarla engellenmesi,

-Ebeveynlerin bilgisayar kullanımı için model olması,

-Ebeveynin bilgisayarı eğlence, rahatlama, stres azaltma için değil, iş yerinde sosyal iletişim, bankacılık işlemleri, eğitim gibi yararlı ve günlük pratiği kolaylaştıracak şekilde kullanmaları ve çocuğu da bu yönde teşvik etmeleri,

-Kablosuz internet bağlantısının sürekli açık olmaması,

-Kablosuz internet bağlantısının yerine HDMI olarak takılabilen 3G cihazlarının kullanımı,

-Aile içi iletişimin artırılması,

-Sofraya birlikte oturmak,

-Sözleşme yapmak, ortak noktada buluşmak,

-Ergenlik dönemine kadar sosyal paylaşım sitelerinde hesap açmamak,

-Ebeveynlerin çocuğun uygun ve yararlı şekilde internet kullanmasını desteklemesi ve bununla ilgili olumlu geri bildirim vermesi,

-İnternet filtresinin kullanılması alınabilecek önlemlerden olabilmektedir.

 

Yapılacak psikososyal ve psikoterapötik girişimler arasında; Gençlerde internet bağımlılığı gelişimi ile yalnızlık, sosyal izolasyon hissi, insanlardan kaçınma arasında ilişki olduğundan gençlerin iletişim becerilerini artırmaya yönelik eğitim programlarının hazırlanması, sosyal beceri eğitimleri, aktivite artışının sağlanması internet bağımlığının önlenmesi ve tedavisinde etkili olabilir.

  • Sağlıklı internet kullanımı olan bireyler, yüzyüze yaşantılarıyla sanal yaşantılarını bütünleştirmişlerdir, internet üzerindeki hayatlarından gerçek hayattaki aile ve arkadaşlarına söz etmektedirler. İnternet ortamına kendi gerçek kimlikleri, ilgileri ve becerileri ile katılmaktadırlar, internette konuştuğu insanlarla normal yaşantılarında da görüşürler, gerçek dünyadan tanıdıkları kişilerle aynı zamanda e-posta ya da sohbet ortamlarında da ilişkiye geçerler. İnterneti kişinin hayatından tamamen çıkarmak günümüz koşullarında mümkün olmadığından koruyucu önlemler önem arz eder.

Tüm olgularda küçük yaşlardan itibaren çocuk ya da ergenin internet, cep telefonu, tablet, oyun kullanım paternleri sorgulanmalı, risk teşkil eden durumlar varsa müdahale edilmelidir. Ebeveynlerin internet ve bilgisayarı etkin ve yararlı bir şekilde kullanarak çocuklarına model olmaları sağlanmalıdır. Eğitim kurumlarında medya okuryazarlığı yanında internetin nasıl etkin ve yararlı kullanılabileceği öğretilmelidir.

Uzman Bilgisi

Psk. Aslı TANKURT YALÇINKAYA
Klinik Psikolog
  • Üniversite : Doğuş Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, psikoloji bölümü, onur derecesi ile mezuniyet
  • Uzmanlık : Bahçeşehir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Uzmanlığı

Podcastler

Güncel Psikoloji Yayınlarımız

Yardıma ihtiyacınız var mı? Size ulaşalım.